Çar. Eki 21st, 2020

Sultan KILIÇ

 

Ekmek yapmadan öğce buğdamızın olması ilazım. Tarlayı sür, tohumu sep, gurahlıh olursa yağmır duasına çıh, ekinler sararıp başahlar tam olgunlaşınca honu dör, şahrayı daşı, harmanı atınan ya da öküzünen düvenin üsdünde günlerce dolanarah döğ. Döğülmüş harmanı hınaz halına getir, yaba elde boyrazın esmesini bekle ki savurasın da saman çecden ayrıla. Samandan ayrılan buğdayı gratlarınan ölçerek çuğallara doldurasın, damın öğüne daşıyasın.

 

 Sıh halbırdan eleyeceksin ki buğdanın içindeki torpahlar, buğdanın güççükleri, zayıf teneleri, züğanlar halbırın altında gala. O iri buğdayı bol suda yuyacahsın, dama serip gurudacahsın. Guruyan buğdayı seçeceksin, içinde ki daşlardan ayıtlayacahsın. Yiğiden çuğallara doldurup eşeklere yükleyip değirmene götüreceksin. Değirmende öğünüp un halına gelince yeğiden çuğallara doldurup eve getireceksin. Kepekli unumuz hazır, de haydı ekmek bişirek.

 

Bu gaderini sizden beklemiyim, ben de yapamıyım; emme en yahın değirmene gedip kepekli unumuzu alabülürük. Böyük şeherleri bülmüyüm; emme Maletede çalışan birgaç tene değirmen var. Su değirmeni tükendi, aletirikli değirmen var şimdilik.

 

En evel saçığızı başığızı örtün, bağlan gözelce, leçek edin. Gıllarığız dökülmeye hamıra. Hep göz gararı yapıyıh, bir bardah, iki filcan gibi aceyip ölçüler beklemen benden çağam. Öğce eşgi maya yapah. Bir gavanoza yarısına gader su doldurun. O suyun yarı yerineçe de un doldurun. Bunu mutfağınızın bir köşesine goyup en az üç gün arada bir garışdırın. Üç gün soğna ekşi gohuyu duyacahsığız. İşde size mideğize yararlı eşgi maya.

 

Unu bir leğene goyun, içine bir goşam da misir unu gatabülürsüğüz. Unun ortasına açdığınız çuhura bir tasda ayrıca erittiğiniz gaya duzundan ya da erittiğiniz iri duzdan aççıh goyun. Eşgi mayayı da unun ortasındakı çuhura goyun. Birez ılıh su dökün, bir gözel garışdırın edirafındakı ununan.

 

Pendir yapdıysağız öğceden, pendirin suyunu una garışdırıp hamır yuğurursağız, daha da gözel olur, pendir suyuğuz yoğusa büldüğünüz içme suyuynan yuğurun. Unu garışdırdıhca su dökün. Çoh cuvuh da olmasın, çoh sert de olmasın, hamırı eyice yuğurduhdan soğna leğenin edirafını, üsdünü hılalarınan bir eyice sarın, örtün. En az bir, en çoh iki saat bekledikden soğna ekmek bişirmeye başlayabülürsüğüz.

 

Bir ekmeklik hamırı bir gaba goyup buzdolabında sahlan kı ikide bir eşgili mayası yapmayasığız. Bu ayırdığınız hamırı, bir dahaki sefere maya olarah gullanabülesiğiz.

 

Ekmek tahdasında, mutfah tezgâhında ya da bir sininin tersinde açabülürsüğüz. Yanığıza bir sehen dolusu urga (un) alın kı meniklerin (yumah, hamır topağı) altına üsdüne sepesiğiz de ohlavaya yapışmaya hamır. Zaten güççük açacahsığız, bahçaya sac gomuşsağız böyük açabülürsüğüz. O sacın altına da çamır halına getirilmiş pelit odunu külü suvanırdı, ekmeği yahmasın deye. Aynı teflon gibi, teflonculara ilham gaynağı Anadolu ekmek saclarını pelit külü olmuş herhal.

 

Emme mutfahda teflon tavada yapacahsağız tavanın oylumunca açın. Eyice gızmış tavaya bırahın. Bunun bir yüzü nar gibi gızaranaça siz öteki meniği açıp hazır edin. İki yüzü de gızaran ekmeği, selenin üsdüne goyun. Ekmek bişirdiğiniz tavanın dibinde gara unlar birikecekdir. Arada bir guru bezinen o gara unları dişeri dökün ki ekmeğe yapışıp da ekmeği garartmasın. Hamır ohlavaya yapışmasın deye urga sepmişdik ya, o urgalar gararıp galacah helbet tavanın dibinde.

 

Ekmekler isicahken tereyağıynan yağlayıp arasına pendir goyarah çomah yapıp çayın yanında yeyebülürsüğüz.

 

Bişirme işiğiz bittikden soğna soğuyan ekmekleri, temiz bezlere sardıhdan soğna poşetlere goyun, ekmeğe poşet değmesin.

 

Çoh bişirmişseğiz bir gısmını derin dondurucuya goyup evde ekmek bittikçe de çıhardıp tüketebülürsüğüz.

 

sultankilic44@hotmail.com

1174

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir