Per. Eki 22nd, 2020

DSCF2610 - Kopya

Sultan KILIÇ

 

Malatya’nın Çarmuzu Mahallesi Tevfik Temelli Caddesi üzerinde yükselen oldukça heybetli, aynı zamanda zarif, üç katlı, ellişer metre yüksekliğindeki çifte minareli, çifter şerefeli, bolca kullanılan pencereleri vitraylı, ana kubbenin çevresindeki altı simetrik küçük kubbesiyle görenleri hayran bırakıyor Tepebaşı Camii’nin yerine kurulan Fadıl Baba Camii.

DSCF2606 - Kopya

Caminin dış ve iç mekanını görüntüledikten sonra İmam Hatip Abdulhamit Yapalıkan’dan cami hakkında bilgi alıyorum. Yanımızda cami cemaatinden Cumali dayı var. Arada bir merak ettiğimiz soruları Cumali dayıya yöneltiyoruz.2006 yılında merkez üssü Elazığ’ın Sivrice ilçesi olan büyük depremde Çarmuzu Tepebaşı Camii hasar görüyor. Hasar gören bu eski ve küçük cami yıktırılarak yerine yenisinin yapımına aynı yıl başlanıyor.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

2009 yılında da yeni cami binası yapılıyor. İmam Hatip Abdulhamit Yapalıkan’ın ifadesine göre yeni caminin yapımının tüm masraflarını, Fadıl Babanın öğrencilerinden olan İstanbul’da yaşayan Pötürgeli tekstilci Hacı Bayram Kızılaslan üstleniyor. En kaliteli malzeme ve işçiliğin kullanılması için masraftan kaçınmıyor ve cemaatten tek kuruş dahi toplanmasına izin vermiyor. Dört trilyonu aşkın para harcadığını söylüyor Yapalıkan, Pütürgeli İşadamı Hacı Bayram Kızılaslan’ın.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Caminin güneyinde dört yüz yıllık olduğu söylenen, oldukça eski mezar taşlarının yer aldığı Çarmuzu Kaynarca mezarlığı bulunmakta. Bu tarihi mezarlıkta pek çok din adamının, mollanın, evliyanın kabrinin bulunduğu ifade edilmekte. Adı camiye verilen, evliya gibi biriydi diye nitelenen Fadıl Baba (Fadıl Koyunoğlu 1918- 1981) da bu mezarlıkta yatmakta. Mezarlığın bir bölümünden mezarlar tahliye edilerek yeni camiye yer sağlanmış. Caminin çevre düzenleme çalışmaları yapılmakta olup yer arayışı hâlâ sürmekte.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Caminin dış cephesi, boya istemeyen Antalya taşından yapılmış. Kırık beyaz dış cephede çatı olukları, kavisli pencere çerçeveleri ve kapıların kahverengi huzur veren bir uyum içerisinde. Üç katlı ısıcamların rengarenk vitraylarıysa dış cephenin dinginliğine bahar coşkusu katmış.

 

Zeminden onlarca geniş basamakla çıkılan sahanlık ana kapısı oldukça geniş tutulmuş. Daha dar bir kapı da devasa yapıdaki uyumu bozardı zaten. Bu otomatik ana kapının ahşabı maun ağacından, kündekâri (kendekâri) tekniğiyle çivi ve tutkal kullanılmadan birbirine geçme tekniği kullanılarak yapılmış. Ana kapının iç kısmında iki yanlı ayakkabılıklar duruyor. Ana kapıdan girer girmez mavinin egemen olduğu rengârenk çinilerle karşılanıyorsunuz. Tavandan sarkan avizeler, mekânla doğru orantılı duruyor. Sağda kışlık namaz kılma yeri bulunuyor. Buradan caminin en geniş alanı olan cemaat yerine giriyorsunuz. Kapıların tümü kahverengi ve çivisiz işçiliğin sergilendiği ağır duruşlu kapılar. Kapılar ve pencereler caminin vakur duruşuyla oldukça uyumlu görünüyor.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Cemaatin namaz yerine girdiğinizde nereye bakacağınızı şaşırıyorsunuz. Ana kubbeden başlayarak altı yan kubbeden oluşan tepe bölümünü iki fil ayağı sütun destekliyor. Bir tek santimetre kare yok ki rengârenk çinilerle döşenmemiş olsun. Tüm iç mekân çinilerle bezenmiş. Taban iki renkli, bordo üzerine lacivert şeritli halıyla kaplanmış. Sekiz yüz kişinin ibadet edebileceği oldukça büyük bir cami. Elektrik enerjisiyle tabandan ısıtma sistemi döşenmiş, bu aşırı soğuk Malatya’nın ocak ayında, ayaklarınızda tabandan gelen sıcaklığı hissediyorsunuz. Kadınlara asma kat ayrılmış. Kenarlarda daha küçük avizeler sarkıyor; ama ana kubbeden sarkan dev avizenin 1 ton 250 kilogram ağırlığında olduğunu öğreniyorum.

 

Çinilerin mavisiyle altın varakların sarısı

 

İki fil ayağı sütunla ana kubbeyi ve altı küçük kubbeyi desteklemekse neredeyse Mimar Sinanlık bir mimari hesabın mucizevî duruşu gibi. Sütun azlığı, zaten geniş olan mekânın iyice geniş ve ferah olmasını sağlıyor. Sağ tarafın asma katının zarif parmaklıkları, balkona dantel örtü asılmış izlenimi veriyor. Tam karşıdaki mihrap; çinilerin mavileri, altın varakların sarılarıyla bir renk cümbüşü güzelliğinde. Söveler, bölüm pervazları tümüyle altın varak kaplı.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Mihrabın sövelerinde dönen bir mekanizma olduğuna dikkat çekiyor caminin imam hatibi. Elimizle rahatlıkla çevirebileceğimiz rulolar takılmış mihrabın karşılıklı sövelerine. Bu ruloların birinin ya da ikisinin rahat dönmemesi, yapının dengesinin bozulduğu anlamına geliyormuş. Toprağın doğal kayması ya da depremden dolayı yer değiştirmesi olasılığına karşı uyarı işlemi görecekmiş bu rulolar. Mihrabı süslesin diye yapılmış izlenimi verilmiş. Bu dengesizliğin anlaşılmasıyla yapının güçlendirilmesi gerektiği sunucuna varılıyor. Bu, doğal bir denge ölçüm aracı olmuş. Hem sağlamlık hem kullanılabilirlik hem de estetik düşünülmüş bu caminin yapımında. Kaliteden ve işçilikten de ödün verilmemiş.

DSCF2613 - Kopya

Pencerelerin çok olması, camlarda vitray kullanılması harika olmuş. Rengârenk camlardan süzülen güneş; ayrı bir ferahlık, huzur veriyor bakana, görene.

 

Mihrabın sağındaki minberin de altın varaklarla bezendiği görülüyor. Mihrabın solundaki vaaz kürsüsü yine çinilerle uyumlu mavi beyaz renklerle bezenmiş ve minik, kahverengi bir merdiven dayanmış kürsüye.

 

Ses yükselten aracın, Adana Sabancı Camii’ndeki cihazın bir eşi olduğunu ifade ediyor Abdulhamit Yapalıkan. Güvenlik kameralarıyla da donatılmış her yan. Kameralar, göze batmayacak kadar küçük kalmış bu heybetli binada, bu heybetli avizelerin yanında.

 

Pek çok camide rastladığım bir olumsuz görüntüye bu güzel camide de rastlamak üzüyor beni. Duvara asılmış olan saat, öyle iğreti duruyor ki… Altın üzerine kondurulan teneke gibi. Oysa ahşap çerçeveli bir saat olsaydı, hiç de iğreti durmayacaktı diye düşünüyorum. Bir de köşeye dayanmış klima, bu mistik ortama yakışmıyor. Neyse ki tabandan ısıtma sayesinde kalorifer radyatörleri yok da en azından böyle bir görüntü kirliliğine neden olmuyor.

DSCF2611 - Kopya

Çevre düzenleme çalışmaları devam ettiğinden henüz tuvaletlerin yapılmamış olduğunu öğreniyorum. İnşaat sürerken işçilerin kullanımı için yapılan geçici tuvaletler kullanılıyor şimdilik. Bu kadar güzel bir yapıya, fayanslarla döşeli tertemiz lavaboları, tuvaletleri yapacaklarını tahmin ediyorum.

 

Fadıl Baba Camiinin engelli girişinin olup olmadığını sormadığıma hayıflanıyorum şimdi. Caddeden yana olan minarenin yanında, zeminde bir kapı var. Bu kapı düzayak, zeminden açılıyor yapıya. Bu kapının engelli girişi olabileceği şeklinde tahmin yürütüyorum.

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

sultankilic44@hotmail.com

111
3 thoughts on “Çarmuzu’daki Fadıl Baba Camii muhteşem olmuş”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir